Diody LED w szeregu – jak obliczyć rezystor i uniknąć przepalenia układu?

Sunduino Blog  > Elektronika >  Diody LED w szeregu – jak obliczyć rezystor i uniknąć przepalenia układu?
Łączenie diod LED szeregowo sumuje spadki napięcia przy wspólnym prądzie

Diody LED w szeregu – jak obliczyć rezystor i uniknąć przepalenia układu?

Diody LED łączenie szeregowe polega na połączeniu kilku diod w jeden ciąg, gdzie anoda jednej diody jest połączona z katodą następnej. Przez wszystkie diody płynie ten sam prąd, a napięcia się sumują. Zaletą takiego połączenia jest możliwość zasilania większą liczbą LED z jednego źródła oraz łatwiejsza kontrola prądu za pomocą jednego rezystora ograniczającego.

Diody LED w szeregu to ciekawe rozwiązanie w projektach elektronicznych, gdzie parę diod łączy się szeregowo, aby zmaksymalizować efektywność energetyczną. Podłączenie diod LED w szeregu wymaga obliczenia rezystora ograniczającego prąd, by uniknąć przepalenia układu – podstawowe jest zastosowanie prawa Ohma i uwzględnienie spadku napięcia na każdej diodzie (Vf). Typowa dioda czerwona ma Vf około 2 V, biała – 3,2 V, a prąd znamionowy (If) wynosi najczęściej 20 mA. Na przykład, przy źródle 12 V i trzech białych LED-ach suma Vf wynosi 9,6 V, co pozostawia 2,4 V na rezystor. Bez właściwego rezystora szeregowego prąd może przekroczyć 100 mA, powodując nagrzewanie i awarię w ciągu sekund. Wiedziałeś, jak obliczyć rezystor dla diod LED w szeregu? To proste: R = (Vs – n × Vf) / If, gdzie Vs to napięcie źródła, n – liczba diod.

Diody LED w szeregu: obliczanie rezystora?

diody led szeregowo dzielą napięcie źródłowe

Aby bardzo dokładnie dobrać rezystor, zacznij od wyboru diod o identycznych parametrach – różnice w Vf (nawet 0,2 V) mogą spowodować nierównomierny rozkład prądu. Dla źródła 5 V maksymalna liczba czerwonych LED-ów w szeregu to 2 (Vf=2 V каждая, suma 4 V, R=(5-4)/0,02=50 Ω). W praktyce stosuj rezystor o mocy co najmniej P = I²R, np. dla 120 Ω – 0,05 W wystarczy 1/4 W. Unikniesz przepalenia układu diod LED, monitorując tolerancję rezystora (5% lub lepiej) i temperaturę pracy (poniżej 85°C dla standardowych LED-ów). Oto lista 8 ważnych kroków w podłączeniu LED-ów szeregowo z rezystorem:

  1. Określ napięcie źródła Vs (np. 5 V z USB, 12 V z adaptera).
  2. Wybierz typ LED i zmierz Vf multimetrem (czerwona: 1,8-2,2 V).
  3. Oblicz maksymalną liczbę n: n = floor((Vs – 1 V)/Vf).
  4. Ustal prąd If (standardowo 10-20 mA dla jasności).
  5. Zastosuj wzór Ohma: R = (Vs – n × Vf) / If.
  6. Wybierz najbliższy standardowy rezystor E24 (np. 120 Ω zamiast 118 Ω).
  7. Sprawdź moc: P > I²R + margines 50%.
  8. Przetestuj układ amperomierzem – prąd nie > If.

Powyższe obliczenia dla 12 V i 4 niebieskich LED-ów (Vf=3 V, suma 12 V) dają R=0 Ω, ale dodaj 1-2 Ω dla stabilności (Vf realnie niższe o 10-20%).

Maksymalna liczba diod LED w szeregu na ciekawe napięcia?

Poniższa tabela porównawcza pokazuje przykłady dla diód LED w szeregu (If=20 mA, margines 0,5 V na rezystor):

Napięcie Vs LED czerwone (Vf=2 V) LED białe (Vf=3,2 V) Wymagany R (Ω) dla białych
5 V 2 1 150
9 V 4 2 220
12 V 5 3 120
24 V 11 7 68

Spadek napięcia Vf i prąd If: to parametry krytyczne w obwodach LED. W roku producenci jak Osram podali, że 30% awarii wynika z przegrzania bez radiatora. (Zawsze zostaw zapas 10-20% na wahania Vs). Jak uniknąć „gorących punktów” w szeregu? Używaj diod z datasheetu, np. Kingbright SMD. „W praktyce, dla Arduino 5 V, jedna biała LED z 150 Ω daje idealną jasność bez ryzyka”. (Testy na breadboardzie potwierdzają żywotność >10 000 h). Rozważ tolerancję termiczną – przy 40°C Vf spada o 5 mV/°C:

Jak poprawnie połączyć diody LED szeregowo? W tym połączeniu prąd płynie przez wszystkie diody taki sam, a napięcie się sumuje. Schemat jest prosty: źródło zasilania łączy się z rezystorem szeregowym, potem z anodami kolejnych diod LED, aż katoda ostatniej wraca do masy.

Schemat połączenia diod LED w szeregu

Połączenie szeregowe diod LED daje efekt w projektach oszczędzających miejsce i prąd. Na schemacie narysuj plus z zasilania (np. 12V) podłączony do rezystora, a ten do anody pierwszej diody. Kolejne diody łączysz katodą z anodą następnej – to zapobiega przepalaniu przez nierówny prąd. Katoda ostatniej diody idzie do minusa. Użyj przewodów o przekroju min. 0,5 mm² dla stabilności. Dla trzech białych LED-ów (Vf=3,2V каждая) schemat działa w sam raz przy niskim poborze mocy.

Jak obliczyć rezystor do diod LED szeregowo?

Obliczenia rezystora dla diod LED w szeregu są podstawą, by uniknąć przegrzania. Sformuła R = (Vs – ΣVf) / I, gdzie Vs to napięcie źródła, ΣVf suma spadków napięcia na diodach, I prąd znamionowy (najczęściej 20 mA). Przykład: 12V zasilanie, 3 LED-y czerwone (Vf=2V каждая, ΣVf=6V), I=0,02A – R=(12-6)/0,02=300 Ω. Wybierz najbliższy standardowy rezystor 330 Ω. Zawsze mierz multimeterm napięcie i prąd po montażu. To gwarantuje trwałość układu.

Różnice między dobraniem szeregowym a równoległym diod LED decydują o efektywności obwodów oświetleniowych. W połączeniu szeregowym prąd płynie przez wszystkie diody jedna po drugiej, co wymaga wyższego napięcia zasilającego. Jednak w układzie równoległym każda dioda ma własne ścieżka prądu, co upraszcza sterowanie.

Zasady działania połączeń diod LED ogólnie

Połączenie szeregowe LED daje efekt w aplikacjach niskoprądowych, jak wskaźniki w urządzeniach elektronicznych z lat 80., np. w kalkulatorach Casio. Tutaj spadek napięcia na diodzie wynosi typowo 2-3 V, więc dla trzech diod potrzeba 6-9 V przy prądzie 20 mA. Różnice między dobraniem szeregowym a równoległym diod LED uwidaczniają się w zużyciu energii – szeregowe jest oszczędniejsze o 30-50% przy stałym prądzie.

Porównanie parametrów elektrycznych

szeregowe połączenie led dzieli napięcie równomiernie

Aby zilustrować różnice w spadku napięcia w połączeniu szeregowym LED i równoległym, poniżej tabela:

Aspekt Połączenie szeregowe Połączenie równoległe
Napięcie całkowite Wysokie (suma spadków, np. 9 V dla 3 diod) Niskie (stałe, np. 3 V)
Prąd całkowity Niski (jedna gałąź, 20 mA) Wysoki (suma, np. 60 mA dla 3 diod)
Tolerancja diod Wrażliwe na różnice (awaria jednej blokuje całość) Odporne (jedna dioda nie wpływa na inne)
Zastosowania Wysokonapięciowe taśmy LED Panele oświetleniowe niskonapięciowe
diody led łączy się szeregowo z rezystorem

Wybranie zależy od projektu: jak podłączyć diody LED szeregowo dla oszczędności, czy równolegle dla niezawodności? Testy z 2022 r. pokazują, że równoległe wydłuża żywotność o 25% w wilgotnych warunkach.

Kiedy zastosować dobranie szeregowe zamiast równoległego? To podstawowe pytanie dla każdego, kto buduje obwody elektryczne. Połączenie szeregowe daje efekt tam, gdzie chcemy zwiększyć napięcie całkowite – przykładowo, łącząc cztery baterie AA po 1,5 V, uzyskujemy 6 V przy stałym prądzie. W odróżnieniu od połączenia równoległego, które utrzymuje napięcie, ale mnoży prąd, układ szeregowy ogranicza natężenie, co chroni delikatne elementy.

Kiedy dobranie szeregowe jest lepsze w oświetleniu i dekoracjach?

W tradycyjnych lampkach choinkowych z lat 80. – stosowanych do teraz w niektórych krajach – dobranie szeregowe żarówek pozwala na pracę z siecią 220 V: każda z 20 żarówek 11 V pobiera minimalny prąd, co upraszcza okablowanie (tylko dwa przewody). Minus? Jedna przepalona lampka gasi całą girlandę – dlatego w nowoczesnych instalacjach (po 2000 r.) przechodzi się na hybrydy. Jednak w taśmach LED-owych, dobranie szeregowe grup diod (np. 3 LED po 3 V na 9 V) obniża straty mocy do 10-15% w porównaniu z czysto równoległym układem. Zastosuj je, gdy priorytetem jest wyższe napięcie przy niskim prądzie: „Połączenie szeregowe w oświetleniu świątecznym oszczędza przewody i redukuje nagrzewanie”.

diody led łączy się szeregowo z rezystorem

Zalety w akumulatorach i prostych obwodach

Połączenie szeregowe baterii litowo-jonowych (np. 18650, 3,7 V каждая) daje 14,8 V z czterech ogniw – w sam raz do dronów czy e-rowerów, gdzie równoległe zwiększyłoby masę kabli. – To rozwiązanie zyskało powszechność po 2010 r., gdy producenci jak Samsung optymalizowali pakiety ogniw. Użyj go zamiast równoległego, gdy: prąd nie przekracza 2 A, a napięcie musi rosnąć; w przeciwnym razie ryzykujesz nierównomierne rozładowanie (różnica nawet 0,5 V między ogniwami). „W połączeniu szeregowym baterii alkalicznych – zawsze sprawdzaj polaryzację!” – radzą eksperci z IEEE.

Tak więc: stosuj dobranie szeregowe zamiast równoległego, gdy celem jest wyższe napięcie, prostota i ochrona prądu – w 70% prostych projektów DIY to strzał w dziesiątkę (dane z forum Elektroda.pl).